|
موسیقی سنتی و مقامی ايراني
|
هفته گذشته هفته خوبي براي موسيقي ايران نبود؛ چرا كه محمدرضا شجريان (استاد آواز ايران) به علت ناراحتي ريوي در بيمارستان كسري بستري شد و همه را نگران كرد. اين نگراني روز گذشته پايان يافت و خبر رسيد كه شجريان از بيمارستان مرخص شده است.

سرپرستار بخشي كه شجريان در آن بستري بود ديروز گفت: <حال عمومي ايشان خوب است و امروز صبح (روز جمعه) مرخص شدند و هيچ مشكلي تهديدشان نميكند. البته استاد شجريان طي مدتي كه بستري بودند نه جواب تلفنها را دادند و نه خواهان ملاقات با مردم بودند؛ چراكه ايشان دوست نداشتند كسي به زحمت بيفتد.> هرچند مردم مشتاق نتوانستند از نزديك استاد آواز ايران را در بيمارستان كسري ملاقات كنند، اما روابط عمومي شركت دلآواز (شركت منتشركننده آثار او) در اقدامي جالب فيلمي ويدئويي منتشر كرد كه شجريان در آن از همه كساني كه جوياي حالش شده بودند، تشكر كرده بود.
اين فيلم هم در سايت دلآواز قرار گرفت و هم خبرگزاري فارس آن را روي خروجي خود قرار داد. فارس در خبر ديگري با اشاره به بيماري استاد اعلام كرد: <عمل جراحي ريه محمدرضا شجريان با موفقيت به پايان رسيده و او بعد از عمل جراحي اكنون در وضعيت مطلوبي به سر ميبرد.> استاد آواز ايران چند سال پيش هم به بيماري كليوي دچار شده بود كه با جراحي درمان پيدا كرد.
به هر حال طبق آخرين گزارشهاي سايت دلآواز، حال استاد شجريان هماكنون خوب است و وي قرار است به زودي برنامههاي آتي كنسرتهايش را به اطلاع علاقهمندان برساند. ميدانيم كه اخباري مبني بر همكاري شجريان با اركسترهاي بزرگ دنيا منتشر شده كه حاكي از مرحلهاي تازه در فعاليت اين خواننده ايراني است.
اميدواريم با سپريشدن سريع دوران نقاهت، اين خواننده محبوب ايراني اين فعاليتها را دوباره از سر بگيرد و بار ديگر با آوازش همه را به ميهماني موسيقي اصيل ايراني ببرد.

پنجاهمين مراسم سالانهي اعطاي جوايز "گرمي"، معروف به اسكار دنياي موسيقي، شامگاه گذشته در آمريكا برگزار شد.
در مراسم اعطاي جوايز موسيقي "گرمي"، كه در لسآنجلس برگزار شد، گروه راك "بيتلز" تقدير شدند.
تام هنكس - بازيگر هاليوود - مجري مراسم ديشب بوده و از قدرت گروه بيتلز تقدير و ستايش كرده است.
در مراسم امسال، "آمي وينهاوس"، خواننده انگليسي و "كاني وست" هريك در چهار بخش جوايز برتر را كسب كردند. "وينهاوس" موفق شد دو جايزه اصلي "گرمي"، يعني بهترين آهنگ سال را براي "Rehab" و بهترين هنرمند جديد را از آن خود كند.
اين خواننده انگليسي كه در شش بخش نامزد بود، همچنين جوايز بهترين آلبوم آواز پاپ را براي "پشت به سياهي" و بهترين اجراي آواز سولو پاپ را براي "Rehab" بهدست آورد.
"كاني وست" 30 ساله نيز كه با هشت نامزدي درصدر فهرست نامزدهاي جوايز "گرمي" بود، پس از دريافت جايزه بهترين آلبوم رپ براي "فارغالتحصيل"، به مادرش كه در ماه نوامبر درگذشت، اداي احترام كرد.
رويترز نوشته است، در مراسم ديشب، جايزه بهترين آلبوم سال به "رودخانه" اثر "هربي هانكاك"، جايزه بهترين ضبط سال به "Rehab" اثر "امي وينهاوس"، جايزه بهترين آلبوم راك به "فو فايترز" براي "اكو، سكوت، صبر و متانت"، جايزه بهترين آلبوم R&B به "اين بزدل" اثر "چاكا خان" و جايزه بهترين اجراي آواز پاپ خواننده مرد به "جاستين تيمبرليك" براي "هرآنچه برود، باز ميگردد" تعلق گرفت.

يكسال از بستهشدن دفتر ويلونيست پيشگام ايران گذشت.
به گزارش خبرنگار بخش موسيقي خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، سيزدهم بهمنماه يك سال پيش چراغ زندگي "پرويز صديقي پارسي" معروف به "پرويز ياحقي" در هفتادمين زمستان، خاموش شد.
شامگاه گذشته جمعي حدود 50 نفر از دوستان او در يك تالاري خصوصي گردهم آمدند تا ياد اين نوازندهي پيشروي ايران را گرامي دارند. هنرمنداني از عرصهي موسيقي، علم، ادب، تاريخ، سينما و... .
در اين مراسم، صادق طباطبايي در سخناني از ويژگيهاي شخصيتي و حرفهيي اين استاد موسيقي كلاسيك ايران گفت و به خاطراتي از وي در راديو ايران - آن روزها كه در ميدان ارك واقع بود -، اشاره كرد.
اسلايدشويي از عكسهاي ياحقي با قطعهاي از ويلون وي همراه و براي حاضران پخش شد.
به گزارش ايسنا، اين هنرمند عرصهي موسيقي، قطعات ماندگار ويلون را در آهنگهاي گلها بهجاي گذاشته است.
پرويز ياحقي در طول 60 سال حيات هنري در احياي هنر موسيقي اصيل و سنتي ايران، زندهكردن گوشههاي غني دستگاههاي آن و نماياندن نقش ويلون در ساز سولو و تكنوازي، سبكي ابتكاري و بديع داشته و سهم چشمگيري را از اين شيوه بهخود اختصاص داده است.
از آثار اين هنرمند خلاق، ساختن و اجراي چهارمضرابهاي مختلف در قطعات موسيقي ايران است و چيرهدستي او در هنر آهنگسازي و تنظيم اركستر براي آهنگهاي ايراني كه در طول بيش از 25 سال اخير، موثرترين و شيواترين ترانهها و قطعات آهنگين را از خود به يادگار گذاشته است.
"پرويز صديقي پارسي" معروف به پرويز ياحقي در سال 1315 شمسي در تهران خيابان صفيعليشاه متولد شد؛ پدرش از مردان تحصيلكرده زمان خود بود.
او كه در دوران كودكي نزد دايياش زندگي ميكرد، هنرمندي خود را مديون استاد حسين ياحقي است.
ياحقي از همان سالهاي كودكي و نوجواني با اساتيد موسيقي چون ابوالحسن صبا، مرتضي محجوبي، علياكبر شهنازي و... آشنا شد و به مدت دو سال نزد استاد صبا به فراگيري رديفها اشتغال يافت.
وي بهعنوان نوازنده خردسال در برنامههاي راديو، قطعاتي را اجرا كرد و تا 18 سالگي همكاريش با راديو ادامه داشت.
"اميد دل من كجايي" با صداي استاد غلامحسين بنان از نخستين آثار معروف وي محسوب ميشود.
گفته ميشود پس از استاد صبا، تكنوازي ويلون كنار گذاشته شد و كسي حاضر نبود به سولوي ويولن گوش بدهد و "پرويز ياحقي" جزو نخستين كساني بود كه به اين عرصه پا گذاشت.
ياحقي كه درگذشت، شش كار ناتمام داشت، آن را با پيانو و ويلون نواخته و تنظيم يكي از آنها تقريبا بهپايان رسيده بود.
نزديكانش ميگويند، براساس نظر خود پرويز ياحقي، پيشنهاد خوانندگي اين قطعات به عليرضا افتخاري داده شد كه ايشان نيز اين پيشنهاد را پذيرفته است و دو قطعه نيز براي خوانندگي محمدرضا شجريان ساخته بود؛ اما هنوز مشخص نيست كه استاد آواز ايران اجراي اين قطعههاي را بپذيرد.
بازماندگان پرويز ياحقي، همهي كارهاي پير ويولن ايران براي نگهداري به مركز موسيقي صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران سپردهاند

با حضور مسوولين استاني و هنرمندان کشوري مراسم ترحيم حاج قربان سليماني فردا در مشهد برگزار مي شود.
به گزارش واحد دريافت خبر خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) ـ منطقه خراسان، به مناسبت درگذشت حاج قربان سليماني مراسم ترحيمي از سوي معاونت هنري اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامي خراسان رضوي، کانون هنرمندان خراسان و انجمن موسيقي خراسان رضوي فردا در مشهد برگزار مي شود.
اين مراسم روز دوشنبه 8 بهمن ماه، ساعت 14 در محل مسجد امام سجاد(ع) واقع در انتهاي بولوار سجاد برگزار خواهد شد.

مجموعهي تصاوير آخرين اجراي محمدرضا لطفي و محمد قويحلم در تهران آمادهي انتشار شده است و بهزودي بهبازار ميآيد.
به گزارش خبرنگار بخش موسيقي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، اين مجموعه دربر گيرندهي آخرين اجراي اين نوازنده و خوانندهي ايراني است كه با عنوان "كنسرت كاخ نياورن" منتشر ميشود.
نوازندگي تار اين مجموعه در دستگاه همايون، كمانچه و آواز در دستگاه افشاري و سهتار در دستگاه ابوعطاست.
كنسرت لطفي پس از حدود سهدهه نخستينبار 15 تا 17 تيرماه گذشته در فضاي باز كاخ نياوران - تهران - برگزار شد و محمد قويحلم بههمراه لطفي تنبكنوازي ميكرد.
اين فيلم توسط موسسهي آواي شيدا بهصورت ديويدي تهيه شده كه تا هفتهي آينده عرضه خواهد شد.








نوازندهي نامي دوتار تربتجام گفت: با درگذشت حاجقربان سليماني در واقع مقامهاي شمال خراسان از بين رفت و او اين همه "مقام" را با خود برد.
سرور احمدي، دوست و همراه زندهياد حاجقربان سليماني، در گفتوگو با خبرنگار بخش موسيقي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) در منطقهي خراسان، يادآوري كرد: حاجقربان مرد محترم و درستي بود، او هنوز هم براي من دوست داشتني است. با توجه به اين که من نوازنده موسيقي شرق خراسان هستم و ايشان نوازنده موسيقي شمال خراسان، از شنيدن موسيقي او لذت ميبردم.
وي گفت: از سال 69 در فرانسه و آلمان و اکثر جشنوارههاي داخلي همراه حاجقربان بودم و به مدت سهسال پيدرپي حاجقربان در موسيقي شمال خراسان و من در موسيقي شرق خراسان اول شديم.
سرور احمدي تصريح کرد: مسافرتها، بگوبخندها و صحبتهاي او، خاطرات خوبي را براي من بهجا گذاشته است.
او تاکيد کرد: با وجود درخشش ما در جشنوارههاي خارجي، مسوولان کاري براي ما نکردند و همواره نخواهند کرد.
وي گفت: "حاجقربان" اين همه "مقام" را با خود برد، اين راه و رسمش نبود که مسوولان اين پير موسيقي دوتار را در حالت بيماري در روستاي عليآباد تنها بگذارند و تنها زماني که درگذشت بگويند: "حاجقربان"!
او عنوان كرد: در سفر به کشورهاي خارجي فهميديم فرهنگ ايران، حافظ و فردوسي چه ارزشي دارند؛ خارجيها به فرهنگ ما اهميت بيشتري ميدادند، حتا در يکي از اجراها در فرانسه، حاجقربان سه بار پس از اجرا، مي خواست صحنه را ترک کند، ولي آنها اجازه نميدادند و مصصم براي اجراي بعدي بودند.
احمدي تاکيد کرد: هنرمندان موسيقي کشور ما مظلومند تا اين حد که اگر بهخاطر احقاق حق خود اعتراض کنند به جشنوارههاي بعدي دعوت نخواهند شد.
وي مدعي شد: سه سال قبل براي اجراي يک جشنواره هزينه کردم، وقتي براي دريافت هزينهام به ادارهي ارشاد رفتم آنها کاري براي من نکردند، تنها کار آنها اين بود که ديگر مرا به جشنواره دعوت نکنند!

استاد آواز ايران ضايعهي درگذشت "حاجقربان سليماني" - نوازندهي دوتار خراسان - را تسليت گفت.
محمدرضا شجريان در تماس خبرنگار بخش موسيقي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، با ابراز كمال تأسف و تأثر خويش از درگذشت حاجقربان سليماني، اظهار كرد: يكي ديگر از سرمايههاي بزرگ ملي و منحصر موسيقي خراسان، استاد والامقام، انسان شريف، خواننده و نوازندهي چيرهدست دوتار، درگذشت. اين ضايعهي هنري را به پسرشان استاد عليرضا سليماني و خانوادهي هنرمند و محترمشان و نيز به خاندان بزرگ هنر و ملت هنردوست ايران، صميمانه تسليت ميگويم.
| بخشى کسى است که خداوند به او بخششى یا موهبتى عطا فرموده و او را فردى استثنائى کرده است و با مرگ حاج قربان سلیمانی هنر "بخشی گری" پایان یافت. | |
|
به گزارش خبرنگار مهر در مشهد، خراسان یکی از سرزمین هایی است که تنوع چشمگیر موسیقی و حضور استادان درجه یک در آن به خوبی به چشم می خورد اما یکی از معروفترین موسیقی های خراسان، موسیقی "بخشی" های شمال خراسان است که شهرت زیادی دارد. بخشى ها نوازندگان دو تار، آواز خوان و داستانسرا بودند و شهرهاى قوچان، شیروان و بجنورد مراکز عمده بخشىهاى شمال خراسان بوده است. روایات عامیانه در تعریف عنوان بخشى بر این باور است که بخشى کسى است که خداوند به او بخششى یا موهبتى عطا فرموده و او را فردى استثنائى کرده است. بر طبق همین روایات، بخشى باید بتواند بخواند، بنوازد، شعر بگوید، داستان بسراید و ساز خویش را نیز بسازد. بدین ترتیب هر نوازنده دوتارى بخشى نیست و جداى از تسلط بر ساز یک بخشی باید از نظر دانش و شرایط درونى به مرحلهاى برسد که عنوان بخشى را زیبنده خود گرداند. |

بخشی یک موسیقیدان تمامعیار است، آهنگساز و نوازنده و خواننده و تنظیمکننده و غیره و ذلک ندارد، همه اینها خود اوست بداهه مینوازد و میخواند و آنچه حکم به اجرا میدهد، یکی ساز است و دیگری حنجره.
شیوه دوتارنوازی حاج قربان و به طور کلی موسیقی شمال خراسان، رنگ و بوی خاصی داشت. فضاسازی ماهرانه حاج قربان در اجرای مقامها، موسیقیش را مشخصاً از موسیقی تکصدایی ردیف دستگاهی متمایز می کرد.
حاج قربان مرد اجراهای زنده بود و موسیقیش در شرایط زمان و مکان شکل می گرفت. وی استاد مسلم و قدیمیترین " بخشی" و آخرین روایتگر از نسل بخشیهای بزرگ خراسان بود.
قربان سلیمانى موسیقیدان، کشاورز، خواننده و نوازنده دوتار در روستاى ترک نشین على آباد در شمال قوچان به دنیا آمد. حاج قربان در مزرعه خود در این روستا کار می کرد و نوازندگی دوتار در خانواده او موروثی بوده است.
وی از سن هفت سالگی دوتار را به دست گرفت. پدرش کربلایی رمضان نخستین استادش بود 20 ساله بود که پدرش درگذشت بعد از فوت پدر نزد استادان موسیقى ترکى چون غلامحسین بخشی جعفرآبادی، حاج محمد بخشی قیطانی و عوض بخشی به آموختن نوازندگی دو تار و خوانندگی ادامه داد و در 21 سالگی عنوانِ بخشی گرفت.
وی هنگام درگذشت پدر، 22 سال سن داشت و از آن پس نزد غلامحسین بخشی جعفر آبادی ، حاج محمد بخشی قیطانی و عوض بخشی به آموختن دو تار روی آورد اما کار حاج قربان از دو تار نوازی در مراسم عروسی، ختنه سوران و شیرینی خوران از سال 1321 آغاز شد.
حاج قربان از سال 1346 به مدت 20 سال به دلایل مذهبی دست به ساز نزد و از نواختن دو تار امتناع ورزید و سال 1366 نوازندگی و خوانندگی را از سر گرفت و با وجود 20 سال دوری از موسیقی دوباره مرکز توجه قرار گرفت.
وی از آخرین نمونه هاى اساتید بخشى در شمال خراسان بود و بسیارى حاج قربان سلیمانى را یکى از مهمترین و برجسته ترین هنرمندان معاصر ایران شمرده اند.

حاج قربان در کشورهاى بسیاری از جمله سوریه، عربستان، ترکیه، فرانسه، آلمان، سوئیس، بلژیک، کلمبیا، انگلیس، پرو، پاناما، آمریکای شمالی برنامه های مختلفی اجرا کرده بود.
وی هشت بار به فرانسه دعوت شد و در سال 1996میلادی که این هنرمند بزرگ در فستیوال موسیقی و تئاتر سنتی ایران در جشنواره شهر آوینیون فرانسه شرکت کرده بود حضار را مجذوب و حیران هنر خویش ساخت و تحسین موسیقى دانان و آهنگ سازان نامى غرب را برانگیخت.
منتقدین اروپایی موسیقی به او لقب «گنجینه ملى واقعی» را دادند و مجله مشهور فرهنگى فرانسوى نوول آبزرواتور در مورد او نوشت : "حس عمیق او نسبت به موسیقى و مهارت او در نوازندگى در عین حال که بسیار طبیعى جلوه می کند بسیار حیرت انگیز است".
پس از فستیوال آوینیون وی در مقابل تماشاگران به وجد آمده در پاریس اجراى هنر کد. در این اجرا حاج قربان و پسرش از سوى تماشاگران سه بار به صحنه بازخوانده شدند و پس از آن بر دستهاى حضار حمل شدند. لوموند نیز تصویر حاج قربان سلیمانى را روى جلد خود چاپ کرد و زیر آن نوشت : "کسى که درهاى بهشت را به روى غرب گشود".
استاد حاج قربان سلیمانی کار کشاورزی می کرد و از 14 فرزندش فقط دو دختر و یک پسر به موسیقی روی آورده اند. پسر استاد هم اکنون بالغ بر 50 سال دارد و در بیشتر اجراهای پدر به عنوان همنواز حضور جدی داشته است.
در سال 1369 صدا و سیمای خراسان اقدام به معرفی نوازندهای گمنام نمود. این هنرمند حاج قربان سلیمانی بود. طولی نکشید که از طرف مسئولان مرکز موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به تهران دعوت شد و چند اجرا در تئاتر شهر و تالار وحدت و در هزاره فردوسی نام او را بر سر زبانها انداخت.
وی در سال 1370 در جشنواره بینالمللی موسیقی فجر به اجرای برنامه پرداخت و موفق به دریافت لوح زرین و دیپلم افتخار گردید سپس به عنوان کارشناس موسیقی مقامی در جشنوارههای بینالمللی موسیقی فجر در کنار داوران نشست.
موسیقی مقامی از جذابترین و دلنوازترین موسیقیهای کشور است که با درگذشت آخرین بخشی بزرگ خراسان بیم کمرنگ شدن و فراموشی آن می رود. اما جا دارد مسئولان از معدود بازماندگان این موسیقی در خراسان دلجویی و آنان را تشویق نمایند تا جانی تازه در این موسیقی دمیده شود.